Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare (NISR) cyagaragaje imibare iteye impungenge yerekana ko abagabo bakorewe ihohoterwa rishingiye ku gitsina mu Rwanda biyongereye cyane mu myaka ibiri ishize.
Raporo ya Rwanda Statistical Yearbook yasohowe na NISR ku wa 31 Ukuboza 2025, igaragaza ko mu 2023, abagabo 349 bamaze kumenyekana ko bakorewe ihohoterwa rishingiye ku gitsina rigizwe n’ibikorwa byo kubabaza umuntu, ariko mu 2024 ubu buryo bwakoreshejwe kumenyekanisha aba bagabo bwiyongereye bukagera kuri 2.748. Ibi bisobanura ko imibare y’abagabo bakorewe ubu bwoko bw’ihohoterwa yikubye inshuro 7,8 mu myaka ibiri.
Iri hohoterwa rishingiye ku gitsina rikubiyemo ibikorwa byinshi, birimo kubabaza umuntu ku gitsina, kumutesha agaciro cyangwa kumushyira mu kaga, iterabwoba, ndetse n’ugutotezwa mu buryo bw’umubiri cyangwa mu bitekerezo.
Ibikorwa nk’ibi bishobora gukorwa mu ruhame cyangwa mu ibanga, kandi birimo gufatwa ku ngufu, guhatirwa imibonano mpuzabitsina, cyangwa ubucakara bushingiye ku gitsina.
Mu 2024, abagabo 3.233 bamaze kumenyekana ko bakorewe ihohoterwa rishingiye ku gitsina mu kigo Isange One Stop Center, aho 2.748 bakorewe ibikorwa byo kubabaza umuntu ku gitsina naho 485 bakorewe ibikorwa byo kubabaza umubiri. Mu 2023, umubare wari 3.214, harimo 349 bakorewe ibikorwa byo kubabaza umuntu n’abandi 2.865 bakorewe ibikorwa byo kubabaza umubiri.
Iyo urebye imibare kuva mu 2019, ubona ko: abagabo 1.701 bakorewe ihohoterwa rishingiye ku gitsina mu 2019, 2.364 mu 2020, 2.527 mu 2021, 2.724 mu 2022, 3.214 mu 2023, n’abageze kuri 3.233 mu 2024.
Abagore nabo baracyari benshi cyane bakorewe ihohoterwa rishingiye ku gitsina. Mu 2024, abakorewe ubwo bwoko bw’ihohoterwa bamenyekanye mu Isange One Stop Center bari 23.152, mu gihe mu 2023 bari 21.605.
Ubushinjacyaha Bukuru bw’u Rwanda bwatangaje ko mu mwaka wa 2024 bwakurikiranye amadosiye 8.129 y’abakekwaho ibyaha bifitanye isano n’ihohoterwa rishingiye ku gitsina, aho abantu 8.222 bari abo kwibandwaho.
Ibi bikaba byerekana ko nubwo ubushobozi bwo kumenya no gukurikirana ibyaha bwagiye bwiyongera, ihohoterwa rishingiye ku gitsina rikomeje kuba ikibazo gikomeye mu gihugu.
Abahanga mu by’imibereho y’abantu bavuga ko iyi myiyongere y’abagabo bakorewe ihohoterwa rishingiye ku gitsina ishobora kuba iterwa n’uko abantu bamaze kubona aho bavugira ibyabo (nk’amakigo nka Isange One Stop Center), bikaba byongera icyizere cyo gutanga amakuru, ariko kandi bakibutsa ko hari hakenewe ingamba zihamye zo gukumira ihohoterwa rikorerwa abagabo n’abagore.
Iri hohoterwa rishingiye ku gitsina rikomeje kuba ikibazo cy’ingenzi mu Rwanda, aho n’ubwo imibare igaragaza ko ubukangurambaga bwo kumenya amakuru n’ubushinjacyaha bwashyize imbaraga mu gukurikirana ibyaha, abantu benshi bakirwana no kubona ubutabera cyangwa kwirinda kugirirwa nabi.
Umuryango w’Abagabo Bahohotewe (Men Against Violence) waherukaga gutangaza ko hakenewe politiki zigaragaza uburyo bwo kurengera abagabo, gukurikirana ibyaha no kubafasha kugarura icyizere mu buzima bwabo.
Bashimangira ko buri muntu, yaba umugabo cyangwa umugore, agomba kugira uburenganzira bwo kubaho mu mutekano nta hohoterwa ryishingiye ku gitsina ribangamira ubuzima bwe.
Iyi raporo ya NISR itanga ishusho y’uko ihohoterwa rishingiye ku gitsina rikomeje gukura mu Rwanda, by’umwihariko ku bagabo, kandi isaba ko inzego zose zireba umutekano, ubutabera n’imibereho myiza y’abaturage zashyiraho ingamba zifatika zo kurwanya iki kibazo cyugarije umuryango nyarwanda.



