Ku Cyumweru, tariki ya 22 Gashyantare 2026, teritwari ya Masisi mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yongeye kuba isibaniro ry’imirwano ikomeye hagati y’ingabo za Leta (FARDC), zifatanyije n’imitwe ya Wazalendo na FDLR, mu bice bya Katoyi na Kibabi.
Amakuru aturuka muri ibyo bice avuga ko imirwano yatangiye mu gitondo cya kare, abaturage benshi bagakangukira ku rusaku rw’imbunda ziremereye n’izoroheje. Ubwoba n’akaduruvayo byahise bikwira hose, bituma amagana y’abaturage bava mu byabo bahunga batazi iyo berekeza, bashaka ahantu batekereza ko hatekanye.
Abaganiriye n’itangazamakuru bavuga ko ahitwa Katoyi, Kibabi no mu nkengero zabyo humvikanye urusaku rukomeye rw’amasasu, ibintu byatumye ubuzima busanzwe buhagarara. Abana, abagore n’abasaza ni bo bagaragaye cyane mu mirongo y’abahunga, bamwe batwaye utuntu duke babashije kurohora mu ngo zabo.
Iyi mirwano ibaye hashize iminsi mike indi ibereye i Rubaya, agace gafite akamaro kanini mu bukungu bw’Intara ya Kivu y’Amajyaruguru kubera amabuye y’agaciro ahacukurwa, by’umwihariko coltan ikoreshwa mu ikoranabuhanga. Uko kugenzura utwo duce bikomeje kuba intandaro y’amakimbirane ashingiye ku butaka n’umutungo kamere.
Amakuru y’ibanze agaragaza ko hari abantu benshi bapfuye n’abandi bakomereka, nubwo umubare nyakuri utaramenyekana kubera imbogamizi z’itumanaho n’umutekano muke bikoma mu nkokora abashaka kugera ahabereye imirwano. Hari kandi amakuru y’ikorwa ry’ibikorwa remezo n’inzu z’abaturage zangiritse.
Ihohoterwa rikomeje muri Masisi ryatumye bamwe mu baturage batangira kwerekeza mu bigo by’impunzi byo mu mujyi wa Goma no mu tundi duce tugenzurwa na AFC/M23, mu gihe abandi bahungira mu misozi no mu mashyamba ari hafi aho. Abenshi baravuga ko babayeho ubuzima bwo guhora bimuka, badafite icyizere cy’ejo hazaza.
Imiryango itabara imbabare igaragaza ko hakenewe ubutabazi bwihuse burimo ibiribwa, amazi meza, ubuvuzi n’ubuhungiro bw’igihe gito ku bimuwe n’imirwano. Icyakora, kugera ku baturage bakeneye ubufasha biracyagorana kubera umutekano muke.
Teritwari ya Masisi imaze imyaka myinshi iri mu bibazo by’umutekano bitewe n’imitwe yitwaje intwaro irwanira kugenzura ibice by’ingenzi. Kuva umutwe wa M23 wongeye kubura imirwano mu 2021, habayeho guhinduranya ibice bigenzurwa n’impande zihanganye, ibintu byarushijeho gushyira abaturage mu kaga.
Nubwo mu 2023 no mu 2024 habaye ibiganiro by’amahoro byayobowe n’ibihugu byo mu karere, birimo ibiganiro bya Nairobi na Luanda, ntibyatanze umusaruro uhagije watuma haboneka amahoro arambye.
Masisi ifatwa nk’agace k’ingenzi mu by’umutekano no mu bukungu kubera kuba ihana imbibi na Rutshuru na Nyiragongo ndetse no kuba hafi y’umujyi wa Goma. Icyo gihagararo gituma ihora ari isibaniro ry’inyungu zitandukanye za politiki n’ubukungu.
Abaturage ba Congo, inshuti z’iki gihugu n’umuryango mpuzamahanga bakomeje guhamagarirwa kugira icyo bakora mu maguru mashya: guhagarika imirwano, kurinda abasivili hakurikijwe amategeko mpuzamahanga arengera ikiremwamuntu, kongera imbaraga mu biganiro bya politiki no gushyigikira ibikorwa by’ubutabazi.
Mu gihe imirwano igenda ifata indi ntera, icyifuzo rusange ni uko impande zihanganye zashyira imbere inyungu z’abaturage, zigashyira hasi intwaro, hagatangira inzira y’amahoro arambye azagarura ituze muri Masisi no mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo muri rusange.



