Igikorwa cyabereye muri Uganda cyatangaje benshi nyuma y’uko umuturage witwa Imam Seruwo asabye Perezida Yoweri Kaguta Museveni kumugurira inkweto, avuga ko izo yari yambaye zishaje cyane ku buryo atazishobora gukomeza kuzikorana.
Iki gikorwa cyabereye mu biganiro Perezida Museveni yagiranye n’abafite amagaraje n’abakanishi, bigamije kumva ibibazo byabo no gushakira hamwe ibisubizo birambye.
Ibi biganiro byabaye mu mpera z’icyumweru gishize, biri mu murongo mugari wa Perezida Museveni wo kwegera ibyiciro bitandukanye by’abaturage, by’umwihariko abakora mu mirimo iciriritse, mu gihe Uganda yitegura amatora y’Umukuru w’Igihugu ateganyijwe muri Mutarama 2026.
Mu gihe benshi mu bitabiriye ibi biganiro batangaga ibitekerezo ku bijyanye n’imisoro ihanitse, kubura ibikoresho bihagije, igishoro gike n’inguzanyo zihenze, Imam Seruwo yatunguye abantu bose ubwo yahabwaga ijambo. Mu mvugo ituje ariko ikubiyemo igitekerezo gikomeye, yasabye Perezida Museveni inkweto zo gukorana.
Ati: “Wambwiye ko uzangurira inkweto zo gukorana, izi mfite zarashaje nyakubahwa.”
Aya magambo yahise akwirakwira cyane ku mbuga nkoranyambaga no mu bitangazamakuru byo muri Uganda no hanze yayo, aho bamwe bayabonye nk’urwenya, abandi bakayafata nk’ikimenyetso cy’ubukene bukabije bukigaragara mu byiciro bimwe by’abaturage.
Nubwo Imam Seruwo yavuze ko Perezida Museveni yari yaramwemereye kumugurira izo nkweto, ntiyasobanuye igihe cyangwa aho iryo sezerano ryatangiwe.
Perezida Museveni na we ntiyigeze ahita agira icyo abivugaho mu ruhame, ibintu byatumye benshi bibaza niba iryo sezerano koko ryarabaye cyangwa niba ari amagambo yavuzwe mu buryo bwo kwiyegereza umukuru w’igihugu.
Abasesenguzi ba politiki bavuga ko iki gikorwa gishobora gusobanurwa mu buryo bubiri: ku ruhande rumwe, ni ikimenyetso cy’ubworoherane n’uko abaturage bamwe babona Perezida Museveni nk’umuntu bashobora kwegera bakamubwira ibibazo byabo bya buri munsi; ku rundi ruhande, ni isura y’ubukene n’imibereho ikomeje kugora abakora imirimo iciriritse, nubwo igihugu kimaze imyaka myinshi gishora mu iterambere ry’ubukungu.
Mu rwego rwo kugaragaza ko Guverinoma yumva ibibazo by’aba bakanishi, Perezida Museveni yabemereye miliyari imwe (1,000,000,000) y’Amashilingi ya Uganda, azashyirwa muri SACCO yabo, akajya atangwa nk’inguzanyo nto zizafasha abakanishi kugura ibikoresho, kongera ubushobozi bw’amagaraje no kwihangira imirimo iciriritse ifite aho igana.
Museveni yavuze ko guteza imbere urwego rw’imirimo iciriritse ari imwe mu nkingi zikomeye zo kugabanya ubushomeri no guteza imbere imibereho myiza y’abaturage, cyane cyane urubyiruko rukora mu myuga.
Gusa, hari abasesenguzi bagaragaje impungenge bavuga ko inkunga n’amasezerano atangwa muri ibi bihe byegereza amatora akwiye guherekezwa na politiki zirambye, aho kuba ibisubizo by’igihe gito bigamije gushaka amajwi.
Ku mbuga nkoranyambaga, inkuru yo gusaba inkweto kwa Imam Seruwo yakomeje kugibwaho impaka. Hari abagaragaje ko byababaje kubona umuturage asaba umukuru w’igihugu ikintu cy’ibanze nk’inkweto, mu gihe abandi bavuze ko ari uburyo bwo kugaragaza ko abayobozi bakwiye kwegera abaturage bakumva ibibazo byabo n’iyo byaba ari bito.
Mu buryo ubwo ari bwo bwose, iki gikorwa cyongeye kugaragaza uko politiki yo kwegera abaturage igira isura zitandukanye: izisekeje, izibabaje, ndetse n’izituma abantu batekereza ku buzima busanzwe bw’abaturage bo hasi.
Mu gihe Uganda yerekeza mu matora ya 2026, biragaragara ko inkuru nk’izi zizakomeza kwibutsa abayobozi n’abatora ko politiki itangirira ku buzima bwa buri munsi bw’umuturage, n’iyo byaba ari inkweto ashaka zo gukorana.
